(๔) “[1]ผู้เสียหาย” หมายความถึงบุคคลผู้ได้รับความเสียหาย[2]เนื่องจากการกระทำผิดฐานใดฐานหนึ่ง รวมทั้งบุคคลอื่นที่มีอำนาจจัดการแทนได้
ดั่งบัญญัติไว้ในมาตรา ๔,๕ และ ๖
[1] หลัก ผู้เสียหายทุกมาตราหมายถึง
บุคคล ๒ ประเภท ได้แก่ ผู้เสียหายที่แท้จริง และ ผู้มีอำนาจจัดการแทนตามม.๔,๕,๖
ยกเว้นม.๒๙
ที่จำกัดเฉพาะผู้เสียหายที่แท้จริงหากผู้มีอำนาจจัดการแทนฟ้องคดีแทนตามม.๓(๒)
ต้องห้ามเข้าดำเนินคดีต่างผู้ตาย
หลักเกณฑ์ในการเป็นผู้เสียหายที่แท้จริง๑.ต้องมีสภาพบุคคล จะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็ได้
๒.ต้องมีการกระทำความผิดฐานใดฐานหนึ่งเกิดขึ้น
๓.บุคคลนั้นได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดฐานนั้น ๔.บุคคลนั้นต้องเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยหมายความว่า
ไม่เป็นผู้มีส่วนร่วมรู้เห็นเป็นใจในการกระทำความผิดนั้นหรือยินยอมให้มีการกระทำความผิดหรือเกี่ยวข้องพัวพันกับการกระทำความผิดไม่ว่าจะเป็นตัวการ
ผู้ใช้หรือผู้สนับสนุนในการกระทำความผิด เช่น
เช็คพิพาทได้รวมดอกเบี้ยเงินกู้ยืมเกินอัตรา ถือว่า
ผู้เสียหายมีส่วนร่วมในการกระทำความผิดจะถือว่าเป็นผู้ทรงโดยชอบและเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยไม่ได้
ไม่มีอำนาจร้องทุกข์ ๓(๑) การสอบสวนไม่ชอบและโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ๑๒๐,๑๒๑ ฎ๓๐/๒๕๔๓
,กรณีบุคคลมีส่วนร่วมในการประมาท
เช่นต่างขับรถด้วยความเร็ว,บุคคลที่สมัครใจทะเลาะวิวาทกัน
,กรณีบุคคลยินยอมให้ผู้อื่นกระทำความผิด เช่นยินยอมให้ทำแท้ง
ทำสัญญาชำระดอกเบี้ยเกินอัตราโดยสมัครใจ
ตกลงซื้อธนบัตรปลอม,กรณีเป็นตัวการผู้สนับสนุนผู้ใช้ ,ความผิดจากการใช้เช็ค
คุ้มครองบุคคลผู้ทรงเช็คในขณะที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน,เท่านั้น
ดังนั้นหลังจากธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินแล้ว แม้ผู้ทรงจะส่งมอบเช็คให้แก่บุคคลใด
บุคคลที่มีเช็คไว้ในการครอบครองไม่เป็นผู้เสียหายแต่อย่างใด
[2]
กรณีเป็นผู้เสียหาย
หลักพิจารณาตามความผิดสรุปดังนี้
๑.ความผิดคดีฉ้อโกง
ผู้เสียหายคือผู้ที่ถูกหลอกลวงเท่านั้น(แม้ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์)
ยกเว้นกรณีหลอกลวงเอาจากผู้ครอบครอง นอกจากผู้ครอบครองเป็นผู้เสียหายแล้วยังรวมถึง
เจ้าของกรรมสิทธิ์แม้จะไม่ใช่ผู้ถูกหลอกลวงก็ตาม เช่น
ผู้จัดการร้านหลอกเอาเงินจากผู้ซื้ออ้างว่าเจ้าของขึ้นราคา
ลูกค้าส่งมอบเงินให้เพราะจำเลยหลอกลวง มิใช่เงินที่รับไว้เพราะการเป็นตัวแทน
เจ้าของร้านไม่ใช่ผู้เสียหาย ๔๖๘๔/๒๘(ป),ผู้อื่นจ่ายเงินเป็นเช็คให้โจทก์ร่วม
จำเลยลูกจ้างปลอมลายมือชื่อในเช็ค
สลักหลังโอนแล้วไปขึ้นเงินธนาคารเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย ไม่รวมผู้มีชื่อในเช็ค
(เสียหายเฉพาะปลอมเอกสาร)๑๓๔๑/๒๔๙๕ ,กรณีห้างหุ้นส่วนสามัญไม่จดทะเบียน
เมื่อผู้เป็นหุ้นส่วนไม่ได้ตกลงกันในกระบวนการห้างหุ้นส่วนไว้
ผู้เป็นหุ้นส่วนย่อมจัดการห้างหุ้นส่วนนั้นได้ทุกคน,ธนาคารเป็นผู้รับฝากเงินโดยอาชีพ
ปพพ.ม.๖๗๒
ว่าผู้รับฝากไม่พึงต้องส่งเงินคืนเป็นเงินตราอันเดียวกับที่ฝากแต่ต้องคืนเงินให้ครบจำนวน
ดังนั้นเงินที่ฝากไว้ย่อมเป็นของผู้ฝาก
ผู้ฝากไม่เป็นผู้เสียหาย(ปลอมลายมือชื่อผู้ฝากไปทำเอทีเอ็มและลักบัตรไปถอนเงิน),แต่หากลักบัตรเอทีเอ็มซึ่งเป็นเจ้าของที่แท้จริงแล้วนำไปถอนเงินด่วน
ถือว่าเป็นเงินของลูกค้าแล้ว(เงินที่ถอนเป็นของผู้เสียหาย),
๒.บุกรุก
ผู้ครอบครองสาธารณสมบัติของแผ่นดินตาม ป.พ.พ.๑๓๐๔
มิใช่ผู้เสียหายโดยนิตินัยในความผิดฐานบุกรุก (๙๒๘/๒๐)
๓.ยักยอก
ได้แก่ เจ้าของกรรมสิทธิ์ และผู้ครอบครองดูแลทรัพย์ขณะยักยอก เช่น
คณะกรรมการกองทุนหมู่บ้านมีวัตถุประสงค์ให้สมาชิกกองทุนกู้เงินไปลงทุน
แม้ไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล
แต่เงินที่จำเลยยักยอกเป็นเงินที่ได้จากการดำเนินงานของกองทุนหมู่บ้านเมื่อจำเลยยักยอกเงินดังกล่าวไป
คณะกรรมการหมู่บ้านซึ่งเป็นผู้ครอบครอง(ยักยอกเงินกองทุนซึ่งอยู่ในความครอบครองของสมาชิกและคณะกรรมการ),คดีแพ่งศาลสั่งคุ้มครองประโยชน์จำเลยโดยให้จำเลยเก็บค่าเช่าทรัพย์มาวางศาลถือว่าเงินที่เก็บมาได้ไม่เป็นเงินของโจทก์
การที่จำเลยไม่นำมาวางศาลแล้วนำเงินไปใช้ประโยชน์โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหาย,คดีแพ่งมีการตกลงประนีประนอมยอมความกัน
หากมีการมอบอำนาจให้ทนายรับเงินแทน
ทนายเบียดบัง(เงินดังกล่าวตกเป็นของโจทก์ในฐานะตัวการ) โจทก์จึงเป็นผู้เสียหาย
แต่หากไม่มีการมอบอำนาจให้รับแทน
คู่กรณีไปชำระให้ทนาย(เงินดังกล่าวยังไม่ตกเป็นของโจทก์)
โจทก์ไม่ใช่ผู้เสียหาย,กรณีตั้งตัวแทนรับชำระเงินต่าง ๆ
ตัวการเป็นผู้เสียหายผู้ชำระเงินไม่เป็นผู้เสียหาย เช่น
วัดตั้งจำเลยเป็นผู้เก็บเงินค่าเช่ามีการเอาเงินค่าเช่าไปวัดเป็นผู้เสียหายแต่ผู้ชำระเงินไม่เป็นผู้เสียหาย,ห้างหุ้นส่วนจำกัดเป็นนิติบุคคลต่างหาก
การที่หุ้นส่วนผู้จัดการห้างหุ้นส่วนจำกัดเป็นผู้เสียหายหุ้นส่วนผู้จัดการไม่เป็นผู้เสียหาย
การร้องทุกข์ต้องระบุว่าเกี่ยวข้องกับห้างอย่างไร,หุ้นส่วนผู้จัดการยักยอกทรัพย์ของห้างหุ้นส่วนจำกัด
หุ้นส่วนคนใดคนหนึ่งเป็นผู้เสียหาย มอบอำนาจให้บุคคลอื่นร้องทุกข์แทนได้ ๑๒๕๐/๒๑(ป)
เหตุผลเพราะม.๕(๓)บัญญัติให้ผู้จัดการหรือผู้แทนอื่นฟ้องคดีแทน
ถ้าผู้จัดการกระทำความผิดเสียเองเป็นที่เห็นได้ชัดว่าผู้กระทำความผิดจะไม่ฟ้องตนเอง
ดังนี้บรรดาหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นซึ่งมีประโยชน์ได้เสียร่วมกับนิติบุคคลย่อมได้รับความเสียหายถือว่าผู้ถือหุ้นเป็นผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องคดีตามม.๒๘(๒)ประกอบ
ม.๒(๔),มรดกผู้ตายย่อมตกแก่ทายาททันทีโดยผลของกฎหมาย
ทายาทเป็นผู้เสียหายในความผิดฐานยักยอก,ผู้เช่าชื้อตายมีผู้ยักยอกหลังตาย
ทายาทผู้เช่าชื้อเป็นผู้เสียหาย(แม้กรรมสิทธิ์ยังอยู่กับผู้ให้เช่าชื้อย่อมีสิทธิครอบครองและใช้ประโยชน์
และมีหน้าที่ส่งมอบทรัพย์คืนในสภาพที่เรียบร้อยแก้ผู้ให้เช่าชื้อในสภาพเรียบร้อยหากมีกรณีต้องคืน
เมื่อบุตรของผู้เช่าชื้อถึงแก่กรรม สิทธิหน้าที่ดังกล่าวย่อมตกมายังทายาท
ทายาทย่อมได้รับความเสียหาย)
๔.ความผิดฐาน
ลักทรัพย์ ทำให้เสียทรัพย์ รับของโจร และบุกรุก
เป็นการกระทำที่กระทบต่อกรรมสิทธิ์และสิทธิครอบครอง
ดังนี้เจ้าของทรัพย์หรือผู้ครอบครองดูแลรักษาทรัพย์เป็นผู้เสียหายในความผิดดังกล่าวได้
,คำว่าผู้เสียหายในความผิดฐานลักทรัพย์ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์
ในทรัพย์ที่ถูกลักไป บุคคลที่เป็นผู้ครอบครองทรัพย์ที่ถูกลักไปก็เป็นผู้เสียหายได้
ดังนั้นโจทก์เป็นผู้ขนส่งระหว่างการขนส่งสินค้ายังอยู่ในความครอบครองของผู้ขนส่ง
ผู้ขนส่งย่อมได้รับความเสียหายเพราะมีหน้าที่ต้องส่งมอบสินค้าให้ครบจำนวนจึงเป็นผู้เสียหาย(๕๘๕๕/๕๐),ผู้เช่าเป็นผู้ครอบครองทรัพย์ที่เช่า
เป็นผู้เสียหายในความผิดฐานบุกรุกแต่ผู้อาศัยจากผู้เช่าอีกทอดหนึ่งไม่เป็นผู้เสียหาย
๕.ความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ ได้แก่ เจ้าของทรัพย์
และผู้ครอบครองรักษาทรัพย์
ผู้ครอบครองรักษาทรัพย์จะต้องเป็นผู้ได้รับมอบหมายโดยตรงจากเจ้าของทรัพย์ ถ้าเพียงแต่อนุญาตให้พักอาศัยเท่านั้นโดยไม่ได้รับมอบหมายโดยตรงให้ครอบครอง
ผู้ที่พักอาศัยอยู่ไม่ใช่ผู้เสียหาย
-จำเลยมิได้มีเจตนาเล่นการพนัน
แต่เป็นแผนการหรืออุบายอย่างหนึ่งที่สร้างเรื่องขึ้นเพื่อหลอกเอาเงิน
ทั้งโจทก์ร่วมมิได้มีเจตนาไปเล่นการพนันแต่ได้มอบเงินเพื่อเข้าหุ้นเล่นการพนัน
เป็นการตกหลุมพรางที่วางไว้ โจทก์ร่วมเป็นผู้เสียหายฐานฉ้อโกง
๑๓๓๕/๒๕๕๒,โจทก์ประกอบกิจการให้เช่าซื้อรถแท็กซี่ มีบุคคลเอารถมาเข้าร่วมโดยเจ้าของเดิมยังเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์และเป็นคู่สัญญาเช่าซื้อกำหนดชำระเป็นรายวันโดยให้โจทก์เก็บเงินให้
จำเลยรับไว้โดยทุจริตผิดยักยอก
โจทก์เป็นผู้เสียหาย๔๘๒๓/๒๕๕๒,นายวงแชร์ยักยอกเช็คไปโดยไม่มอบให้แก่ลูกวงที่ประมูลได้ ผู้ประมูลได้เป็นผู้เสียหาย
๕๘๘๓/๒๕๕๒,ความผิดตาม ๑๕๗ เป็นบทบัญญัติที่ต้องการเอาโทษแก่เจ้าพนักงาน
โดยปกติเป็นความผิดต่อรัฐ รัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย ยกเว้นตามบทบัญญัติตอนแรกคำว่าเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใดนั้นหมายความถึงเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่เอกชนด้วย
เช่น พรบ.วิชาชีพเวชกรรม
หากเอกชนได้รับความเสียหายได้ต้องเป็นการเสียหายโดยตรงและต้องได้รับความเสียหายเป็นพิเศษจึงจะมีอำนาจฟ้อง
๗๐๓๐/๒๕๕๑,
-กรณีรัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย
ได้แก่พรบ.การธนาคารพานิชย์รัฐเท่านั้นเป็นผู้เสียหาย๖๒๔/๒๕๕๓,พรบ.จราจร
,พรบ.อาวุธปืน,เจ้าพนักงานยักยอกทรัพย์,ฐานทำลายพยานหลักฐาน,ตามพรก.กู้ยืมเงินอันเป็นการฉ้อโกงประชาชน
พ.ศ.๒๕๒๗ ,ความผิดตามพรบ.ศุลกากร ,ความผิดตามป.อ.๑๕๘ ,ความผิดตามพรบ.อาหาร
,ความผิดตาม พรบ.ยาเสพติดให้โทษ ผลไม่ใช่เอกชนผู้เสียหายไม่มีอำนาจในการร้องทุกข์,ฟ้อง
,เข้าร่วมเป็นโจทก์
-กรณีไม่เป็นผู้เสียหาย
ความรับผิดจากการใช้เช็ค ต้องเป็นผู้ทรงโดยชอบด้วยกฎหมายตามปพพ.๙๐๔
หมายถึงบุคคลที่มีตั๋วเงินไว้ในความครอบครอง โดยฐานเป็นผู้รับเงิน หรือผู้รับสลักหลัง
และหากเป็นจ่ายให้ผู้ถือก็ถือว่าเป็นผู้ทรง
แต่การที่ตัวแทนรับเองไม่ระบุว่าแทนนิติบุคคล นิติบุคคลไม่เป็นผู้เสียหาย
ไม่มีอำนาจร้องทุกข์
-คำว่า “ผู้เสียหาย”
ในความผิดฐานลักทรัพย์ไม่จำต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในทรัพย์ที่ถูกลักไป
บุคคลที่เป็นผู้ครอบครองทรัพย์ที่ถูกลักไป
บุคคลที่เป็นผู้ครอบครองทรัพย์ที่ถูกลักไปก็เป็นผู้เสียหายได้
คดีนี้ได้ความว่า ลูกจ้างลักทรัพย์นายจ้างโดยเป็นการซื้อขายเด็ดขาดกรรมสิทธิ์โอน
อาหารสัตว์ยังคงอยู่ในความครอบครองของนายจ้างนายจ้างย่อมได้รับความเสียหาย
เนื่องจากนายจ้างมีหน้าที่ต้องส่งมอบอาหารสัตว์ให้ครบจำนวน ๕๘๕๕/๕๐
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น